یکی از نمونه‌های موفق در این حوزه، اشرف علیخانی و فرزندش مهیار علیخانی هستند که سال‌هاست در زمینه تولید و پرورش زنبورعسل فعالیت می‌کنند و به‌عنوان کارآفرینان موفق منطقه شناخته می‌شوند.

 بیش از ۶ هزار کلونی زنبورعسل در دهگلان

 فردین مفاخری، مسئول امور دام و طیور جهاد کشاورزی شهرستان دهگلان، با اشاره به ظرفیت‌های بالای این شهرستان در حوزه زنبورداری اظهار داشت: شهرستان دهگلان یکی از مناطق فعال استان در زمینه پرورش زنبورعسل است و در حال حاضر بیش از ۶ هزار کلونی زنبورعسل در این شهرستان وجود دارد.

 مفاخری عنوان کرد: بیش از ۳۰۰ نفر به‌صورت مستقیم در این حرفه فعالیت دارند و سالانه حدود ۱۰۰ تن عسل در شهرستان تولید می‌شود، این آمار نشان می‌دهد که زنبورداری دیگر یک فعالیت محدود و سنتی نیست، بلکه به‌تدریج به صنعتی سودآور و اشتغال‌زا تبدیل شده است.

 وی بیان کرد: موقعیت اقلیمی منطقه لیلاخ و ییلاق‌های جنوبی دهگلان، شرایط ویژه‌ای برای توسعه زنبورداری فراهم کرده است، چراکه این حرفه وابستگی مستقیمی به طبیعت، مراتع و شرایط آب‌وهوایی دارد.

 زنبورعسل، حلقه گمشده افزایش تولید محصولات کشاورزی

 مسئول امور دام و طیور جهاد کشاورزی دهگلان اذعان کرد: کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند اهمیت زنبورعسل تنها به تولید عسل محدود نمی‌شود، این حشره نقش بسیار مهمی در گرده‌افشانی گیاهان و افزایش عملکرد محصولات کشاورزی دارد.

بر اساس تحقیقات انجام شده، حضور زنبورعسل در مزارع و باغات می‌تواند به شکل چشمگیری کیفیت و میزان تولید محصولات را افزایش دهد، مفاخری در این زمینه گفت: در مزارع آفتاب‌گردان، زمانی که زنبورعسل برای گرده‌افشانی حضور داشته باشد، میزان پوکی دانه‌ها به حدود ۱۰ درصد کاهش می‌یابد، اما در صورت نبود زنبورعسل این میزان ممکن است به ۶۰ درصد برسد.

 وی در ادامه تأکید کرد: این موضوع تنها به آفتاب‌گردان محدود نمی‌شود و در بسیاری از باغات میوه، مزارع صیفی‌جات و محصولات زراعی نیز نقش زنبورعسل در افزایش بهره‌وری و کیفیت محصول کاملاً مشهود است.

 سموم کشاورزی، بزرگ‌ترین تهدید صنعت زنبورداری

 مفاخری تشریح کرد: در کنار ظرفیت‌های گسترده، زنبورداری با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است، مهم‌ترین تهدید این صنعت استفاده بی‌رویه و غیراصولی از سموم کشاورزی است، برخی از سموم شیمیایی به‌ویژه سموم خانواده فیپرونیل‌ها، قدرت کشندگی بسیار بالایی برای زنبورعسل دارند و می‌توانند در مدت کوتاهی خسارت‌های جبران‌ناپذیری به کلونی‌های زنبور وارد کنند.

 وی یادآور شد: که راهکار اصلی مقابله با این مشکل، فرهنگ‌سازی و افزایش آگاهی کشاورزان و باغداران است، کشاورزان باید بدانند که نابودی زنبورها در نهایت به کاهش تولید محصولات کشاورزی و کاهش درآمد خود آنان منجر خواهد شد، زنبورعسل نماد حیات در طبیعت است و ازبین‌رفتن آن می‌تواند چرخه تولید و باروری بسیاری از گیاهان را مختل کند.

 کوچ‌نشینی، سبک زندگی زنبورداران حرفه‌ای

 یکی از ویژگی‌های زنبورداری حرفه‌ای در ایران، کوچ فصلی کلونی‌هاست، مهیار علیخانی، زنبوردار جوان روستای رامول، از جمله فعالانی است که این شیوه را دنبال می‌کند.

علیخانی می‌گوید: در حال حاضر حدود ۷۰۰ کلونی زنبورعسل را مدیریت می‌کنیم، فعالیت ما از بهمن‌ماه آغاز می‌شود و برای استفاده از گل‌دهی گیاهان در مناطق مختلف، به‌صورت کوچ رو کار می‌کنیم.

 وی تصریح نمود: مسیر فعالیت این گروه از استان خوزستان آغاز می‌شود و پس از توقف‌هایی در کرمانشاه، در خردادماه به دشت لیلاخ می‌رسند، جایی که شرایط مناسب برای تولید عسل مرغوب فراهم است، از هر کلونی زنبورعسل بسته به شرایط آب‌وهوایی و پوشش گیاهی منطقه، بین ۷ تا ۱۵ کیلوگرم عسل برداشت می‌شود.

 فرآورده‌هایی فراتر از عسل

 علیخانی عنوان نمود: بسیاری از مردم زنبورداری را تنها با تولید عسل می‌شناسند، درحالی‌که این صنعت دارای محصولات متنوع و ارزشمندی است، ژل رویال، گرده گل، بره‌موم، موم طبیعی و زهر زنبورعسل از جمله مهم‌ترین فرآورده‌های این صنعت هستند که هر کدام بازار و کاربردهای ویژه‌ای دارند.

 وی اعلام کرد: ژل رویال به‌عنوان ماده‌ای مغذی در صنایع دارویی و مکمل‌های غذایی استفاده می‌شود، بره‌موم دارای خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی است و در تولیدداروها و محصولات بهداشتی کاربرد دارد، همچنین زهر زنبورعسل نیز در برخی تحقیقات پزشکی و تولیدداروهای خاص مورداستفاده قرار می‌گیرد.

 کارشناسان معتقدند توسعه صنایع فراوری این محصولات می‌تواند ارزش افزوده قابل‌توجهی برای زنبورداران ایجاد کند و درآمد آنان را چندبرابر افزایش دهد.

 پرورش ملکه، گام جدید در توسعه صنعت زنبورداری

 در سال‌های اخیر برخی زنبورداران منطقه وارد عرصه‌های تخصصی‌تر شده‌اند، محمد سیفی، زنبوردار ساکن روستای رامول، یکی از فعالان این حوزه است که در زمینه پرورش ملکه زنبورعسل فعالیت می‌کند، وی اظهار کرد: طی دو سال گذشته به‌صورت تخصصی روی اصلاح نژاد و پرورش ملکه کار کرده و اکنون سه نوع ملکه شامل کارنیکا، ایتالیایی و کردوان را پرورش می‌دهد.

به گفته سیفی، هر یک از این نژادها ویژگی‌های خاصی دارند؛ برخی در تولید عسل عملکرد بهتری دارند، برخی برای تولید ژل رویال مناسب‌تر هستند و برخی دیگر در افزایش جمعیت کلونی‌ها نقش مؤثرتری ایفا می‌کنند، ورود زنبورداران به حوزه اصلاح نژاد و پرورش ملکه نشان می‌دهد که زنبورداری در منطقه از شکل سنتی فاصله گرفته و به سمت فعالیت‌های علمی و صنعتی حرکت می‌کند.

 زنبورداری، فرصتی برای اشتغال جوانان

 زنبورداری از جمله مشاغلی است که با سرمایه اولیه نسبتاً محدود قابل راه‌اندازی است و می‌تواند فرصت مناسبی برای اشتغال جوانان روستایی فراهم کند، این حرفه علاوه بر درآمد مستقیم حاصل از فروش عسل و سایر فرآورده‌ها، موجب رونق بخش کشاورزی، افزایش تولید محصولات باغی و زراعی و حفظ تنوع زیستی نیز می‌شود.

 با حمایت‌های دولتی، آموزش‌های تخصصی و ایجاد بازارهای مناسب فروش، زنبورداری می‌تواند به یکی از محورهای اصلی توسعه اقتصادی در مناطق روستایی تبدیل شود.

 سخن پایانی...

 زنبورداری در دشت لیلاخ و شهرستان دهگلان دیگر یک فعالیت سنتی و محدود نیست، بلکه صنعتی روبه‌رشد است که ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال، افزایش درآمد خانوارهای روستایی و تقویت بخش کشاورزی دارد، وجود هزاران کلونی زنبورعسل، فعالیت صدها زنبوردار و ورود جوانان به عرصه‌های تخصصی همچون پرورش ملکه و تولید فرآورده‌های جانبی، نشان‌دهنده آینده روشن این صنعت در منطقه است.

 بااین‌حال، حفظ این ظرفیت ارزشمند نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، حمایت‌های آموزشی و مالی، توسعه صنایع فراوری و مهم‌تر از همه فرهنگ‌سازی برای کاهش مصرف سموم خطرناک کشاورزی است، اگر این الزامات فراهم شود، زنبورداری می‌تواند به یکی از مهم‌ترین صنایع بومی و پایدار دهگلان و دشت لیلاخ تبدیل شود، صنعتی که هم به اقتصاد منطقه کمک می‌کند و هم ضامن تداوم حیات طبیعت و کشاورزی خواهد بود.

 انتهای خبر/