از تجربه موفق لالجین تا ظرفیتهای مغفول بیجار؛
گنجینه سفالگری که از رونق اقتصادی جاماند
از تجربه موفق لالجین همدان تا ظرفیتهای مغفول صنایع دستی بیجار؛ هنرمندان پیشکسوت و جوانان خلاق گروس چشمانتظار حمایت و بازاریابی برای تبدیل میراث تاریخی به فرصت اشتغال و رونق اقتصادی هستند.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «کردتودی»؛ در حالی که لالجین همدان با تکیه بر سفال و سرامیک به برندی شناختهشده در صنایع دستی کشور تبدیل شده است، بیجار با پیشینه ۷۵۰۰ ساله سفالگری و برخورداری از هنرمندان خلاق، همچنان از ظرفیت اقتصادی و گردشگری این هنر تاریخی بهره کافی نبرده است.
بیجار گروس را میتوان یکی از خاستگاههای کهن هنر و تمدن در غرب کشور دانست؛ سرزمینی که آثار تاریخی و یافتههای باستانشناسی آن، از پیشینه دیرینه زیست و هنر در این منطقه حکایت دارد.
با وجود چنین پشتوانهای، صنایع دستی بیجار هنوز نتوانسته جایگاه شایستهای در بازارهای ملی پیدا کند، این در حالی است که تجربه شهرهایی مانند لالجین همدان نشان میدهد چگونه میتوان با تکیه بر یک هنر بومی، هویت فرهنگی را به فرصت اقتصادی تبدیل کرد و نام یک شهر را در سطح کشور و حتی بازارهای بینالمللی مطرح ساخت.
لالجین امروز بهواسطه تولید سفال و سرامیک، تنها یک شهر تولیدکننده ظروف تزئینی و کاربردی نیست، بلکه به مقصدی برای گردشگران، علاقهمندان هنرهای سنتی و خریداران صنایع دستی تبدیل شده است.
سفالگری از یک فعالیت محدود کارگاهی فراتر رفته و در قالب مجموعهای از مشاغل مرتبط با تولید، طراحی، فروش، آموزش و گردشگری توسعه یافته است؛ زنجیرهای که موجب شده هنر بومی، علاوه بر حفظ هویت تاریخی، سهمی در اشتغال و اقتصاد منطقه داشته باشد.
اما پرسش مهم اینجاست که چرا بیجار، با چنین پیشینه تاریخی و برخورداری از استعدادهای هنری، هنوز نتوانسته در حوزه صنایع دستی به جایگاهی مشابه دست پیدا کند؟

هنرمندانی که در شهر خود ناشناختهاند
نگاهی به فعالیت هنرمندان بیجاری نشان میدهد که کمبود استعداد و توانایی، مسئله اصلی این شهرستان نیست، در گوشهای از این شهر، هنرمندی پیشکسوت بیش از چهار دهه از عمر خود را صرف احیای نقش و رنگ و خلق آثار هنری کرده است؛ محمد علیحسینی، از معدود نگارگران مکتب نگارگری بیجارگروس که با بهرهگیری از هنر طراحی و نقاشی روی بوم، سفال و چوب، هزاران اثر هنری خلق کرده است.
فعالیت مستمر این هنرمند، نمونهای از ظرفیتهایی است که میتوانست در قالب یک جریان فرهنگی و اقتصادی سازمانیافته، به معرفی هنر بیجار کمک کند.
آثاری که حاصل سالها تجربه، مهارت و ذوق هنری هستند، اگر در کنار بناهای تاریخی، مراکز فرهنگی و مسیرهای گردشگری شهر به نمایش گذاشته شوند، میتوانند علاوه بر معرفی هنرمند، زمینه آشنایی گردشگران با هنرهای بومی منطقه را فراهم کنند.
در شرایطی که بسیاری از شهرهای دارای پیشینه تاریخی، از هنرهای سنتی بهعنوان بخشی از هویت گردشگری خود استفاده میکنند، ناشناخته ماندن هنرمندانی مانند علیحسینی، پرسشی جدی درباره میزان توجه به سرمایههای انسانی و فرهنگی بیجار مطرح میکند.
موضوع تنها حمایت از یک هنرمند پیشکسوت نیست؛ مسئله اصلی، حفظ دانشی است که طی سالها تجربه و فعالیت به دست آمده و در صورت نبود زمینه انتقال آن به نسل جوان، ممکن است بهتدریج از چرخه تولید هنرهای بومی خارج شود.
رقابت با چنین مجموعه تولیدی و اقتصادی، نیازمند شناخت بازار، ارتقای کیفیت، طراحی متناسب با سلیقه مشتری، بستهبندی حرفهای و دسترسی به شبکههای توزیع است، با این حال فعالیت جوانان بیجاری نشان میدهد که ظرفیت فنی و انگیزه لازم برای حضور در این عرصه وجود دارد و آنچه اهمیت دارد، فراهم کردن بستر مناسب برای رشد و توسعه این توانمندیهاست.
اینکه یک جوان بتواند در بیجار محصولی تولید کند که قابلیت رقابت با تولیدکنندگان شناختهشده غرب کشور را داشته باشد، یک موضوع صرفاً فردی نیست؛ بلکه میتواند نقطه شروعی برای شکلگیری جریان جدیدی از تولید و اشتغال در شهرستان باشد.

جوانی که مسیر تولید را در بیجار انتخاب کرد
میلاد مصطفی هنرمند جوان بیجاری میگوید: اعتقاد داریم که اگر بیجاریها سنت نیاکان خود را ارج نهاده و ادامه راه پدران خود را هدفی نه برای ثروت بلکه برای ادامه یک میراث ارزشمند، حمایت کنند، امروز در کهندیار گروس یک شهر رویایی داشتیم که به خود خود و بدون هیچ حمایتی و تمرکزی، بهترین مقصد گردشگری در جهان بود.
وی افزود: امروز ظرفیت نیروی جوان شهرستان بیجار به دنبال استخدامی در شرکتهای تولیدی و معدنی است که با ساعاتهای کار طاقت فرسا بتواند به درآمدی برسد که بهترین زندگی را برای خود ایجاد کند، غافل از این که درآمدزایی تنها به افزایش ساعات کار نیست و میتواند با هنر و میراث و فرهنگ، یک زندگی را مدیریت کرد.
مصطفی با اشاره به اینکه بهجای مهاجرت برای یافتن فرصت شغلی، تصمیم گرفته توان علمی و مهارت عملی خود را در زادگاهش به کار بگیرد، خاطرنشان کرد: تولید ظروف سرامیکی و ارائه محصولات جدید، باکیفیت و مبتنی بر نوآوری، نشان میدهد که تولید صنایع دستی و محصولات مرتبط با آن الزاماً محدود به روشهای سنتی نیست و میتواند با دانش روز، فناوری و طراحی خلاقانه توسعه پیدا کند.

فاصله میان پیشینه تاریخی و اقتصاد امروز
محمدابراهیم الیاسوند رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری گفت: مقایسه بیجار و لالجین از یک منظر، مقایسه دو نوع ظرفیت است؛ لالجین توانسته هنر سفالگری را به یک مزیت اقتصادی و هویت تجاری تبدیل کند، در حالی که بیجار با وجود پیشینه تاریخی قابل توجه و برخورداری از هنرمندان و تولیدکنندگان توانمند، هنوز در مرحله معرفی و بالفعل کردن بخش مهمی از ظرفیتهای خود قرار دارد.
وی افزود: البته قدمت ۷۵۰۰ ساله سفال بر اساس یافتههای باستانشناسی، بهتنهایی به معنای استمرار بیوقفه یک شیوه تولید سفالگری تا امروز نیست؛ اما این پیشینه تاریخی میتواند پشتوانهای ارزشمند برای بازشناسی هویت فرهنگی منطقه و طراحی مسیر توسعه صنایع دستی باشد.
الیاسوند توضیح داد: بیجار میتواند با پیوند دادن یافتههای باستانشناختی، هنرهای سنتی، نگارگری، تولیدات سرامیکی و توانایی نسل جدید، هویتی متمایز در حوزه صنایع دستی ایجاد کند، چنین رویکردی به معنای تقلید از لالجین نیست، بلکه استفاده از تجربه موفق این شهر برای ساختن یک الگوی متناسب با تاریخ، فرهنگ و توانمندیهای بومی بیجار است.
وی ادامه داد: در این مسیر، تنوع صنایع دستی نیز اهمیت دارد، نگارگری روی سفال و چوب، هنرهای تزئینی، طراحی ظروف سرامیکی و احیای شیوههای سنتی از جمله ظرفیتهایی هستند که میتوانند در کنار یکدیگر مجموعهای متنوع از محصولات هنری را شکل دهند.
میراثی که میتواند به اشتغال تبدیل شود
یکی از مهمترین مسائل در حوزه صنایع دستی بیجار، نبود پیوند مؤثر میان هنرمند، بازار، گردشگری و حمایتهای اجرایی است، تولید اثر هنری بدون برخورداری از امکان عرضه مناسب، بازاریابی و فروش پایدار، نمیتواند بهتنهایی زمینه اشتغال و توسعه اقتصادی را فراهم کند.
در چنین شرایطی، ایجاد بازارچه دائمی صنایع دستی، اختصاص فضای مناسب برای نمایش و فروش آثار هنرمندان، برگزاری نمایشگاههای تخصصی، حمایت از کارگاههای تولیدی و فراهم کردن امکان آموزش و انتقال مهارت به جوانان میتواند بخشی از مسیر احیای این ظرفیت باشد.
همچنین قرار گرفتن آثار هنرمندان در کنار جاذبههای تاریخی و گردشگری بیجار، میتواند تجربه متفاوتی برای بازدیدکنندگان ایجاد کند، گردشگری زمانی به اقتصاد محلی کمک میکند که گردشگر علاوه بر بازدید از آثار تاریخی و طبیعی، امکان آشنایی با هنر و فرهنگ مردم منطقه و خرید محصولات بومی را نیز داشته باشد.
در این میان، اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دستگاههای متولی اشتغال، شهرداری، مراکز آموزشی و فعالان بخش خصوصی هرکدام میتوانند سهمی در شکلگیری این جریان داشته باشند، البته حمایت از صنایع دستی نباید صرفاً به برگزاری نمایشگاههای مناسبتی و برنامههای مقطعی محدود شود؛ بلکه نیازمند برنامهای مستمر برای شناسایی هنرمندان، رفع موانع تولید، آموزش، بازاریابی و ایجاد بازار فروش است.
بیجار گروس با پیشینه تمدنی کهن، هنرمندان باتجربه و جوانان خلاق، سرمایهای دارد که نباید در سایه کمتوجهی و نبود بازار مناسب به فراموشی سپرده شود. شاید زمان آن رسیده باشد که مسئولان و متولیان فرهنگی و اقتصادی شهرستان، بهجای بسنده کردن به یادآوری قدمت تاریخی بیجار، برای تبدیل این میراث به فرصت اشتغال، رونق گردشگری و معرفی هویت فرهنگی منطقه اقدام عملی کنند.
بیجار برای دیده شدن در نقشه صنایع دستی کشور، بیش از آنکه به خلق یک پیشینه تازه نیاز داشته باشد، به شناخت، احیا و بهرهبرداری درست از گنجینهای نیاز دارد که قرنها و هزارهها در دل تاریخ این سرزمین ریشه دوانده است.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!