به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، وقتی شیر آب در خانه‌ای باز می‌شود و هیچ قطره‌ای جاری نمی‌شود، این تنها یک «قطعی آب» نیست؛ این لحظه، نقطه تلاقی حقوق شهروندی، مسئولیت‌پذیری مدیریتی و کرامت انسانی است.

این تصویر، امروز واقعیت روزمره ده‌ها خانوار در روستای همایون از توابع شهرستان بیجار است؛ روستایی که به گفته اهالی، حدود یک دهه است در فاصله میان «وعده مسئولان» و «تحقق عملی»، تشنه مانده است.

اکنون، این دغدغه دیرینه از مرحله گلایه شفاهی و پیگیری‌های محلی عبور کرده و در قالب یک درخواست رسمی و حقوقی، به میز دادستان عمومی و انقلاب شهرستان بیجار رسیده است.

در نامه‌ای که به امضای جمعی از اهالی روستای همایون رسیده و رونوشت آن نیز به دادستان مرکز استان کردستان ارسال شده، سه محور کلیدی مطرح گردیده است؛ رسیدگی به عملکرد دستگاه‌های مسئول در طول یک دهه گذشته، بررسی احتمال وجود قصور، تقصیر یا ترک فعل در عدم رفع ریشه‌ای مشکل، و اتخاذ تدابیر فوری برای تأمین آب شرب پایدار در شرایط کنونی است.

این اقدام حقوقی، صرفاً یک شکایت اداری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از بلوغ مطالبه‌گری اجتماعی و تغییر فاز اعتراضات محلی به مسیرهای قانونی و نهادینه است، اهالی همایون در متن نامه خود به‌وضوح تأکید کرده‌اند که مشکل آب روستایشان «صرفاً مربوط به روزهای اخیر نبوده» و حدود ده سال است که به‌ویژه از اواسط بهار تا اواسط پاییز، با کمبود شدید و قطعی‌های مکرر مواجه هستند. این تداوم زمانی، مسئله را از یک «حادثه مقطعی» به یک «معضل ساختاری» تبدیل می‌کند که نیازمند واکاوی عمیق‌تر علل مدیریتی، فنی و بودجه‌ای است.

تأمین آب شرب سالم و پایدار، از بدیهی‌ترین و اولیه‌ترین وظایف حاکمیتی در قبال شهروندان است و در قوانین مختلف از جمله قانون تأسیس شرکت آب و فاضلاب روستایی و نیز سند آمایش سرزمین، تکالیف مشخصی برای دستگاه‌های متولی تعریف شده است.

وقتی این خدمت پایه به‌طور مکرر و در بازه‌های طولانی قطع می‌شود، پرسش‌های جدی درباره کیفیت برنامه‌ریزی، تخصیص اعتبار، نگهداری از زیرساخت‌ها و هماهنگی بین‌دستگاهی مطرح می‌گردد، نامه اهالی همایون، دقیقاً ناظر به همین پرسش‌هاست و خواستار شفاف‌سازی در مورد چرایی عدم حل مسئله در بازه زمانی ده‌ساله شده است.

از منظر حقوقی، ورود دادستان به این پرونده می‌تواند دو کارکرد موازی داشته باشد، نخست کارکرد نظارتی-حفاظتی برای صیانت از حقوق عامه و پیگیری احتمالی تخلفات اداری یا ترک فعل مسئولان و دوم، کارکرد تسهیل‌گری و گره‌گشایی از طریق الزام قانونی دستگاه‌ها به ارائه راهکار فوری و پایدار. تجربه نشان داده است که پیگیری‌های قضایی در حوزه خدمات پایه، اغلب می‌تواند با ایجاد «الزام قانونی»، چرخه‌های فرسایشی تصمیم‌گیری اداری را تسریع کند.

اما در سوی دیگر این معادله، واقعیت‌های میدانی و فنی نیز وجود دارد که نباید از نظر دور ماند. شهرستان بیجار با اقلیم نیمه‌خشک، محدودیت منابع آب زیرزمینی و وابستگی بخشی از روستاها به چشمه‌ها و چاه‌های محلی، همواره با چالش مدیریت آب در فصول کم‌بارش روبه‌رو بوده است.

بنابراین، بررسی این پرونده نیازمند تفکیک دقیق میان «عوامل خارج از اختیار» «مانند خشکسالی‌های پی‌درپی» و «عوامل درون‌سازمانی» «مانند ضعف در نگهداری شبکه، تأخیر در پروژه‌های آبرسانی یا ناهماهنگی بین دستگاه‌ها» است، گزارش پیش‌رو در صدد است با استناد به اسناد، مصوبات و گفت‌وگو با طرفین دعوا، این تفکیک را به‌صورت مستند ارائه دهد.

اهالی روستای همایون در نامه خود به‌درستی تأکید کرده‌اند که «استمرار قریب به یک دهه‌ای این مشکل» نباید اجازه دهد موضوع صرفاً به‌عنوان یک بحران مقطعی مدیریت شود؛ این نگاه، نیازمند تغییر پارادایم از «واکنش به بحران» به «پیشگیری و برنامه‌ریزی بلندمدت» است.

آیا مطالعات هیدرولوژیکی کافی برای پیش‌بینی تنش‌های آبی این روستا انجام شده؟ آیا پروژه‌های آبرسانی پایدار در دستور کار قرار دارد؟  آیا سازوکار نظارتی مؤثری برای پایش عملکرد دستگاه‌های مسئول وجود دارد؟ این‌ها پرسش‌هایی است که پاسخ به آن‌ها می‌تواند مسیر حل مسئله را روشن‌تر کند.

در بعد اجتماعی، تداوم کمبود آب شرب تنها به معنای «دشواری در تأمین آب آشامیدنی» نیست؛ این مشکل زنجیره‌ای از پیامدها را به دنبال دارد، افزایش هزینه‌های معیشتی برای خرید آب بسته‌بندی‌شده یا حمل‌ونقل آب، فشار روانی بر خانواده‌ها، محدودیت در رعایت بهداشت فردی و عمومی، و حتی تأثیر غیرمستقیم بر فعالیت‌های اقتصادی کوچک‌مقیاس روستایی. بنابراین، حل این مسئله تنها یک اقدام فنی-مهندسی نیست، بلکه یک ضرورت اجتماعی و اخلاقی برای حفظ کرامت شهروندان است.

در این مسیر، صدای هر دو طرف شنیده خواهد شد: هم دغدغه‌های به‌حق اهالی روستا که خواستار احقاق حقوق قانونی خود هستند، و هم توضیحات مسئولان ذی‌ربط درباره محدودیت‌ها، اقدامات انجام‌شده و برنامه‌های آتی. باور ما این است که شفافیت در بیان واقعیت‌ها و پرهیز از کلی‌گویی، می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری صحیح و تسریع در حل مسئله باشد.

همراه ما باشید در ادامه این گزارش، که با استناد به اسناد، آمار و گفت‌وگوهای میدانی، در پی ترسیم نقشه راهی برای پایان دادن به یک دهه تشنگی در روستای همایون است.

در حسرت یک لیوان آب شرب سالم مانده‌ایم

محمد رحیمی یکی از جوانان روستای همایون گفت: روستای همایون با ۶۰ کیلومتر فاصله از بیجار، دیار شهیدان و مرزبانان، امروز در حسرت یک لیوان آب شرب سالم مانده است؛ ما قنات داشتیم، اما مسئولان با قطع آب روستا و اتصال به شبکه شهرستان، نه‌تنها مشکل را حل نکردند، که قبض‌های چندمیلیونی برای مصرف ناچیز به ما تحمیل کردند.

وی افزود: هم‌اکنون مردم ناچارند از چشمه آب کشاورزی با املاح سنگین برای نوشیدن استفاده کنند که رسوب کتری‌ها و بیماری‌های گوارشی، گواه مضر بودن آن است؛ از خرداد تا مهر، یا آب نیست، یا فشار کم، یا دزدی توسط باغات بالادست، و هیچ بازرسی و پاسخی از مسئولان وجود ندارد.

رحیمی توضیح داد: ما نه آب کشاورزی می‌خواهیم، نه بودجه کلان؛ تنها حق مسلم خود را مطالبه می‌کنیم، آب شرب سالم برای بقای انسان؛ اگر مسئولین وعده‌هایشان عملی نشود، مردم خود مجبور به احیای چشمه یا حفر چاه خواهند شد، چرا که کرامت انسانی روستاییان با چهار ماه تشنگی سالانه سازگار نیست.

معضل آب روستای همایون از سال ۱۳۹۰ آغاز شده

علی جوادی دهیار روستای همایون گفت: معضل آب روستای همایون از سال ۱۳۹۰ و اجرای طرح شاهگدار آغاز شد و هر سال با وعده‌های مسئولان تکرار می‌شود؛ پارسال فرماندار وعده احداث مخزن ۱.۷ مترمکعبی را داد، اما امروز ۱۵۷ خانوار این روستا در تابستان روزانه کمتر از ۱۰۰ تا ۵۰۰ لیتر آب با کیفیت غیربهداشتی دریافت می‌کنند.

وی افزود: کیفیت آب دو چشمه روستا استاندارد نیست و حتی خطر آلودگی و سقوط حیوانات وجود دارد؛ بیست روز پیش، دختری برای آوردن آب به چشمه رفت و بر اثر گزیدگی مار، ۲۰ روز در بیمارستان سنندج بستری شد؛ این تنها یک نمونه از بهای انسانی این بحران است.

جوادی یادآور شد: ما نه آب طلا می‌خواهیم، نه بودجه‌های کلان؛ تنها درخواستمان این است که از ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار وعده‌داده‌شده، ۵۰ میلیارد برای اصلاح خط آبرسانی چلجه اختصاص یابد تا پس از ۱۵ سال، مردم این روستای انقلابی از کشیدن آب با تراکتور در نیمه‌شب رها شوند.

پانزده سال است به بهانه خشکسالی ما را تشنه نگه داشته‌اند

صمد سهراب‌پور شورای روستای همایون گفت: پانزده سال است به بهانه خشکسالی ما را تشنه نگه داشته‌اند، اما وقتی ناگهان سه روز آب وصل می‌شود، ثابت می‌شود که مشکل از لوله‌کشی و مدیریت است، نه آسمان؛ چرا روستاهای همجوار این معضل را ندارند؟

وی افزود: از فرمانداری و استانداری تا نماینده مجلس، هر جا که توانستیم فریاد زدیم، اما امروز مردم خسته‌اند و نمی‌دانند برای یک لیوان آب شرب سالم باید به کدام در بزنند.

سهراب‌پور ادامه داد: ما نه وعده، نه منبع شخصی و نه تانکر خصوصی می‌خواهیم؛ درخواستمان ساده است، اختصاص بودجه برای حفر چاه عمیق یا اصلاح شبکه، تا پیرزنی که توان خرید دبه ندارد، مجبور نباشد برای آب آشامیدنی به در و دیوار بزند.

از صبح تا شب آب آشامیدنی وجود ندارد

خانم قربانی یکی از جوانان روستا می‌گوید: ساعت ۱۱ صبح است و شیر آشپزخانه همچنان خشک؛ نه آب سرد، نه آب گرم، فقط سکوتِ لوله‌های بی‌آب.

وی افزود: این وضعیت، یک روز نیست؛ یک ماه است که زندگی روزمره ما با تشنگی گره خورده و ابتدایی‌ترین نیاز خانه، به آرزویی دست‌نیافتنی تبدیل شده است.

قربانی ادامه داد: وقتی آب نباشد، نه می‌توان غذا پخت، نه وضو گرفت، نه حتی دست شست؛ این فقط «قطعی آب» نیست، این «توقف زندگی» است.

یک ماه است برای تأمین یک دبه آب می‌دویم

خانم عباسی یکی از بانوان روستای همایون گفت: یک ماه است برای تأمین یک دبه آب می‌دویم؛ پیش از آنکه به فکر مراسم مذهبی باشیم، باید فکری به حال آب شربمان کرد، این وضعیت، زندگی خانوادگی را به مرز طلاق کشانده؛ وقتی مرد و زن برای ابتدایی‌ترین نیاز خانه دچار تنش می‌شوند، آرامش از خانه رخت برمی‌بندد.

وی افزود: وقتی ناگهان سه روز آب وصل می‌شود، ثابت می‌شود که مشکل از لوله‌کشی و مدیریت است، نه آسمان؛ چرا روستاهای همجوار این معضل را ندارند؟ از فرمانداری و استانداری تا نماینده مجلس، هر جا که توانستیم فریاد زدیم، اما امروز مردم خسته‌اند و نمی‌دانند برای یک لیوان آب شرب سالم باید به کدام در بزنند.

خانم عباسی ادامه داد: ما نه وعده، نه منبع شخصی و نه تانکر خصوصی می‌خواهیم؛ درخواستمان ساده است، اختصاص بودجه برای حفر چاه عمیق یا اصلاح شبکه، تا پیرزنی که توان خرید دبه ندارد، مجبور نباشد برای آب آشامیدنی به در و دیوار بزند.

ادامه پیگیری‌ها...

انتهای خبر/