به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، کردستان استعدادها و ظرفیت‌های کم‌نظیر انسانی است. سال‌هاست که جوانان این دیار در عرصه‌های علمی، فرهنگی، پزشکی، مهندسی، هنر و ورزش افتخارآفرینی می‌کنند و نام استان را در سطح ملی و بین‌المللی مطرح می‌سازند، با این حال، واقعیتی تلخ در سال‌های اخیر بیش از گذشته خودنمایی می‌کند؛ بسیاری از این جوانان و نخبگان، پس از سال‌ها تلاش و کسب دانش، چمدان‌های خود را برای ترک زادگاهشان می‌بندند و راهی شهرهای بزرگ یا کشورهای دیگر می‌شوند.

مهاجرت نخبگان، صرفاً جابه‌جایی چند فرد تحصیل‌کرده از یک منطقه به منطقه‌ای دیگر نیست؛ این پدیده به معنای خروج سرمایه‌های انسانی و فکری است که می‌توانستند موتور محرک توسعه استان باشند.

وقتی یک پزشک متخصص، یک پژوهشگر، یک کارآفرین یا یک دانش‌آموخته نخبه، امکان فعالیت و پیشرفت را در زادگاه خود نیابد، طبیعی است که برای ساختن آینده‌ای بهتر، مهاجرت را انتخاب کند.

یکی از مهم‌ترین دلایل مهاجرت جوانان کردستان، محدود بودن فرصت‌های شغلی متناسب با تخصص آنان است، بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، پس از پایان تحصیلات، با بازار کاری روبه‌رو می‌شوند که توان جذب آنان را ندارد، در چنین شرایطی، شهرهای بزرگ یا کشورهای دیگر با امکانات بیشتر، به مقصدی جذاب برای این نیروهای توانمند تبدیل می‌شوند.

در کنار مسئله اشتغال، نبود زیرساخت‌های کافی برای فعالیت‌های علمی، پژوهشی و اقتصادی نیز نقش مهمی در افزایش مهاجرت ایفا می‌کند، نخبگان برای شکوفایی استعدادهای خود به محیطی پویا، حمایت‌های مؤثر و فضایی امیدوارکننده نیاز دارند. اگر این بستر فراهم نشود، انگیزه ماندن نیز به تدریج کاهش می‌یابد.

از سوی دیگر، جوان امروز کردستان تنها به دنبال شغل نیست؛ او خواهان چشم‌اندازی روشن برای آینده است، احساس مشارکت در توسعه، برخورداری از امکانات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و داشتن فرصت برابر برای رشد، از جمله عواملی است که می‌تواند او را به ماندن در زادگاهش امیدوار کند. هر اندازه این امید کمرنگ‌تر شود، میل به مهاجرت نیز افزایش خواهد یافت.

پیامدهای مهاجرت نخبگان، بسیار فراتر از کاهش جمعیت جوان استان است. خروج نیروهای متخصص می‌تواند روند توسعه اقتصادی را کند کند، نوآوری و کارآفرینی را کاهش دهد و شکاف توسعه‌ای میان مناطق برخوردار و کمتر برخوردار را عمیق‌تر سازد، استانی که بهترین نیروهای خود را از دست می‌دهد، برای تحقق برنامه‌های توسعه‌ای با دشواری بیشتری مواجه خواهد شد.

علاوه بر این، مهاجرت جوانان آثار اجتماعی قابل توجهی نیز به همراه دارد،  بسیاری از خانواده‌ها از یکدیگر دور می‌شوند، پیوندهای اجتماعی تضعیف می‌شود و برخی مناطق با کاهش نیروی انسانی فعال و خلاق روبه‌رو خواهند شد. این مسئله در بلندمدت می‌تواند بر پویایی اجتماعی و فرهنگی استان نیز تأثیرگذار باشد.

با این حال، مهاجرت سرنوشتی اجتناب‌ناپذیر نیست، کردستان از ظرفیت‌های فراوانی در حوزه‌های گردشگری، کشاورزی، صنعت، معدن، تجارت مرزی و اقتصاد دانش‌بنیان برخوردار است. اگر این ظرفیت‌ها با برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری هدفمند و حمایت از کارآفرینان جوان همراه شود، می‌تواند فرصت‌های شغلی گسترده‌ای ایجاد کند و انگیزه ماندن را افزایش دهد.

حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، ایجاد مراکز نوآوری، تسهیل سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، توسعه زیرساخت‌های صنعتی و افزایش اختیارات مدیریتی در استان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر مهاجرت را به مسیر ماندگاری و مشارکت در توسعه تغییر دهد.

نخبگان کردستان، بیش از هر چیز به دیده شدن و اعتماد نیاز دارند، آنان می‌خواهند احساس کنند که توانایی‌ها و ایده‌هایشان برای آینده استان ارزشمند است و می‌توانند در سرنوشت زادگاه خود نقش‌آفرین باشند. هر سیاستی که این حس تعلق و امید را تقویت کند، گامی مهم در کاهش مهاجرت خواهد بود.

امروز مهاجرت نخبگان و جوانان کردستان تنها یک مسئله فردی یا خانوادگی نیست؛ این موضوع به آینده توسعه استان گره خورده است.

حفظ سرمایه‌های انسانی، نیازمند عزمی جدی، نگاهی آینده‌نگر و ایجاد فرصت‌های واقعی برای رشد و پیشرفت است؛ زیرا توسعه پایدار، پیش از هر چیز، به انسان‌هایی وابسته است که تصمیم می‌گیرند بمانند، بسازند و برای آبادانی سرزمین خود تلاش کنند.

نویسنده: مهیار احمدی کارشناس اجتماعی