- گروه : اجتماعی
- شماره : 1245
میزگرد؛
رویکردهای نوین برای جوانان در بازار کار ایران
اشتغال پایدار و کارآفرینی جوانان، کلید توسعه آینده اقتصاد کشور است، این میزگرد با تحلیل چالشها از منظر دو محور مهارتسنجی و دسترسی منابع، به یافتن راهکارهای سیاستی و اجرایی میپردازد تا نسل تازه نقشآفرینی مؤثر داشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، در میزگردی تخصصی، مهمان ارزندهای داریم تا به یکی از کلیدیترین و حساسترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی کشور یعنی چالشهای اشتغال و کارآفرینی بپردازیم، طبق آمارهای رسمی بخش قابلتوجهی از جمعیت جویای کار کشور را جوانان تحصیلکرده و باانگیزه تشکیل میدهند.
از سوی دیگر، مقوله کارآفرینی بهعنوان موتور محرکه اشتغالزایی موردتأکید قرار گرفته است، اما در مسیر تحقق این دو هدف، موانع و چالشهای پیچیدهای وجود دارد، برای واکاوی این موضوع، با جناب آقای امین مفاخری، رئیس اداره کار و مسئول این حوزه در شهرستان دهگلان به گفتگو نشستهایم.
سه شکاف چالشی، میدانی و آماری اولویتدار برای جوانان جویای کار وجود دارد
بهعنوان سؤال اول خطاب به جناب مفاخری آغاز میکنم، اولویتدارترین چالشی که امروز جوانان جویای کار با آن روبرو هستند از دیدگاه شما چیست؟
امین مفاخری، رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان دهگلان؛
از نگاه اینجانب و بر اساس دادههای میدانی و آماری ما، چالش را میتوان در یک شکاف سهگانه خلاصه کرد:
شکاف نخست مهارتی است که بسیاری از جوانان، حتی فارغالتحصیلان دانشگاهی، با مهارتهای موردنیاز بازار کار واقعی فاصله دارند، دانشگاهها اغلب محتوای نظری و دور از صنعت تدریس میکنند، یک مهندس عمران ممکن است نرمافزارهای روز را بلد نباشد.
در شکاف دوم که اطلاعاتی نامیده میشود، اغلب جوانان از فرصتهای شغلی موجود، روشهای جستجوی حرفهای، الزامات حقوقی و حمایتهای دولتی اطلاع دقیقی ندارند، این عدم شفافیت، مسیر یافتن شغل را طولانی و دشوار میکند.
در سومین شکاف که به شکاف انتظارات معروف است، متأسفانه یک ناهمخوانی بین انتظارات جوانان از شغل ایدهآل از لحاظ درآمد، موقعیت اجتماعی، محیط کار و واقعیتهای موجود در بسیاری از بنگاههای اقتصادی، بهویژه واحدهای کوچک و متوسط وجود دارد، این مسئله باعث میشود هم جوانان از بسیاری فرصتها چشمپوشی کنند و هم کارفرمایان در جذب نیروی انسانی باانگیزه و متعهد مشکل داشته باشند.
خبرنگار کرد امروز: بهعنوان یک مدیر و مسئول، ریشههای اجتماعی و اقتصادی این شکافهایی که اشاره کردید چیست؟
امین مفاخری: منابع این چالشها چندلایه و درهمتنیده است، اگر ساختاریافته عرض کنم:
۱. در نظام آموزشی، ریشه اصلی بهنظام آموزش عالی بر میگردد، تولید انبوه فارغالتحصیل بدون توجه به نیازهای واقعی و آیندهنگرانه اقتصاد، منجر به انبوهی از متقاضیان کار در برخی رشتههای اشباع شده است، آموزشهای فنی و حرفهای باوجود پیشرفتها، هنوز از جایگاه اجتماعی مطلوبی برخوردار نیست و خانوادهها تمایل بیشتری برای تحصیلات دانشگاهی صرفاً مدرکگرا دارند.
۲. در ساختار اقتصادی، اقتصاد ما به دلایل مختلف از جمله تحریمها، نوسانات شدید و اتکای تاریخی به درآمدهای نفتی، نتوانسته است بهاندازه کافی شغل مولد و پایدار ایجاد کند، بخش خصوصی قدرتمند و پیشرو که عهدهدار اصلی اشتغال در اقتصادهای پویاست، در ایران با مانعی مانند دسترسی سخت به منابع مالی مواجه است، در چنین محیطی، ریسک کارآفرینی و حتی استخدام نیروی جدید بسیار بالاست.
۳. در فرهنگ کار، نیز یک دوگانگی فرهنگی قابلتوجه داریم، بر کارآفرینی و خوداشتغالی تأکید میشود و اشتغال در بخش دولتی یا شرکتهای بزرگ بهعنوان آرمان بسیاری از خانوادهها مطرح است، این ذهنیت، خطرپذیری و نوآوری که لازمه کارآفرینی است را کاهش میدهد، همچنین، فرهنگ کار جمعی و تیمورزی در برخی حوزهها نیاز به تقویت دارد.
جوانان، همیشه ایدههای نو، طرحهای گوناگون و انگیزههای متفاوتی دارند
خبرنگار کرد امروز: صحبت از کارآفرینی شد، شما بهعنوان کسی که از دل این چالشها یک کسبوکار موفق را ساختهاید، ملموسترین مانع در راه جوانی که میخواهد کارآفرین شود چیست؟
امین مفاخری: از نگاه عملیاتی یک کارآفرین، چالشها به دو مرحله پیش از آغاز و پس از آغاز تقسیم میشود،
در مرحله پیش از آغاز، ایده تا تأسیس که دسترسی به سرمایه در گردش، خود بزرگترین مانع بهحساب میآید، یک جوان ایده نو، طرح و انگیزه دارد.
اما هیچ دارایی برای وثیقه ندارد، صندوقهای ضمانت گام خوبی هستند، اما کافی نیستند، وامهای بانکی با بهرههای بالا و ضمانتهای سنگین، عملاً برای استارتاپها قابلدسترسی نیستند، حلقه مفقوده، سرمایهگذاری خطرپذیر داخلی واقعی و حرفهای است.
پیچیدگیهای اداری و مالیاتی، فرایند ثبت شرکت، اخذ مجوزها، و آشفتگی مقررات مالیاتی برای کسی که تازه شروع کرده، بسیار ترسناک و انرژی بر است، هرچند سامانههایی مانند ثبت شرکتها بهبودیافته، اما هنوز راه طولانی داریم.
در مرحله پس از آغاز (رشد و بقا) به جذب و حفظ نیروی انسانی بااستعداد نیازمندیم، یک استارتاپ نمیتواند حقوق کلان بپردازد، جذب نیروی جوان مستعد، نیازمند ارائه چشمانداز، سهم از سود و محیط کاری پویا است.
اما قوانین کارِ فعلی، بسیار صلب و برای شرکتهای نوپا نامناسب است، مقررات اخراج نیرو آنقدر سخت است که کارفرما را از استخدام رسمی میترساند و این به نوبه خود به گسترش قراردادهای موقت غیراستاندارد، دامن میزند، در بازار غیررقابتی و رانتی، گاهی یک جوان با ایده نو، در برابر بنگاههای بزرگ تاب نمیآورد و خرد میشود.
خبرنگار کرد امروز: شنیدن این مشکلات از زبان یک کارآفرین بسیار گویاست، اداره کار و دولت برای رفع این موانع، بهویژه در حوزه قوانین کار و حمایت از کسبوکارهای نوپا چه برنامههای عملیاتی در دست اجرا دارد؟
امین مفاخری: ما بهخوبی از این مشکلات آگاهیم و در سالهای اخیر، پارادایم اداره کار از نظارت صرف به سمت تسهیلگری و خدماترسانی تغییر کرده است، برنامههای ما چند محور اصلی دارد:
۱. توسعه آموزشهای مهارتی منطبق بر بازار کار است، یعنی اداره کار با همکاری سازمان فنی و حرفهای و بخش خصوصی، استانداردهای مهارت شغلی را برای مشاغل مختلف تعریف و دورههای آموزشی کوتاهمدت، عموماً رایگان یا با هزینه کم، برگزار میکند.
۲. تسهیل مقررات برای واحدهای نوپا، در قالب طرح توسعه کسبوکارهای نوپا این واحدها برای مدت مشخصی از شمول برخی مقررات دستوپاگیر کار معاف میشوند، همچنین، سامانه کارا یا کارآفرینی رایانهای برای تسهیل و تسریع در ثبت و پیگیری درخواستهای کارآفرینان ایجاد شده است.
۳. پل ارتباطی بین عرضه و تقاضای کار، سامانه کاریابی الکترونیکی کاراد به طور دائم بهروز میشود، اداره کار فقط فهرست کننده مشاغل نیست، برای هر شغل، مهارتهای موردنیاز، شرح وظایف و حداقل حقوق مصوب را شفاف کرده تا هم شکاف اطلاعاتی کم شود و هم از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری گردد.
۴. بخش اعظم ارائه تسهیلات مالی هدفمند، بیشتر بر عهده بانکها و صندوقهای توسعه است، اما اداره کار بهعنوان نهاد معرف و پشتیبان طرحها عمل میکند.
دولت در حمایت از کارآفرینان، زیربنای لازم برای رشد را فراهم کند
خبرنگار کرد امروز: نقش دولت و اداره کار در حمایت از کارآفرینی جوانان چیست؟ چه ابزارها و برنامههایی وجود دارد؟
امین مفاخری: نقش کلیدی دولت این است که زیربنای لازم برای رشد کارآفرینی را فراهم کند، این زیربناها شامل:
۱) برنامههای آموزش و توانمندسازی مثل دورههای مهارتآموزی
۲) خدمات مشاوره و تسهیلگری در مراکز مشاوره کارآفرینی
۳) حمایت مالی و انگیزشی برای راهاندازی کسبوکارهای نوپا
۴) تسهیل فرایندهای حقوقی و اداری، ارائه خدمات آنلاین برای ثبتنام کارآفرینان جوان و دریافت اعتبارات
۵) بازار کار و ارتباط با کارفرمایان که ایجاد پلتفرمهای ارتباطی بین کارآفرینان جوان و شرکتها هستند.
خانواده، کلید اصلی حمایت از جوانان کارآفرین
خبرنگار کرد امروز: به نظر شما این برنامهها تا چه حد به ریشه مشکلات میپردازند؟ آیا نقش خانوادهها و نهادهای فرهنگی را در این میان نادیده نگرفتهایم؟
امین مفاخری: برنامههای اشاره شده ضروری و در مسیر درست هستند، اما عمدتاً ماهیت درمانی و حمایتی دارند، برای یک تغییر پایدار، نیاز به اقدامات پیشگیرانه و فرهنگساز داریم.
خانوادهها کلید اصلی هستند، باید این باور در خانوادهها نهادینه شود که مدرک دانشگاهی بهخودیخود ارزشمند نیست، بلکه به مهارتی است که به فرد برای ایجاد ارزش افزوده آموزش داده میشود، تشویق فرزندان به یادگیری مهارتها از سنین پایینتر، بسیار مؤثر است.
رسانه ملی نیز میتواند با تولید محتوای جذاب، زندگی کارآفرینان واقعی، با تمام سختیها و موفقیتهایشان را به نمایش بگذارد تا الگوسازی مثبت صورت گیرد، مردم به یک همگرایی ملی نیاز دارند، آموزشوپرورش، علوم، کار، صنعت، معدن و تجارت و مجلس، همه باید حول یک سند راهبردی اشتغال جوانان با افق ۱۰ساله به توافق برسند و متعهد به اجرای آن باشند، در غیر این صورت، اقدامات جزیرهای و مقطعی نتیجه ملموس نخواهد داشت.
خبرنگار کرد امروز: اگر شما اولین و فوریترین دستوری که برای کمک به کارآفرینان جوان صادر میکردید، چه بود؟
امین مفاخری: من سه اقدام فوری را پیشنهاد میکنم:
ابتدا، دسترسی ترجیحی را ایجاد میکردم، دولت بزرگترین مشتری کشور است، دستور میدادم که حداقل ۱۰ درصد از خریدهای محصولات و خدمات دولتی مثل نرمافزار، طراحی، محتوای آموزشی و... حتماً از شرکتهای جوان و کارآفرین زیر ۵ سال فعالیت خریداری شود که یک تضمین فروش اولیه و حیاتی برای بقای آنهاست.
سپس دادگاه ویژه اختلافات کار استارتاپی را راهاندازی میکردم، برای حل سریع و تخصصی اختلافات بین کارآفرینان و کارکنان در شرکتهای نوپا، تا از روند کند دادگستری معمولی خارج شود و بر اساس روحیه خاص این کسبوکارها داوری کند.
سوم، معرفی کارت معافیت مالیاتی پلکانی است تا بر اساس تعداد نیروی انسانی جذب شده رسمی و مدت فعالیت شرکت، درصدی از مالیات آنها بخشیده شود، این هم انگیزه استخدام رسمی میدهد، هم به جریان نقدینگی شرکت در سالهای حیاتی اولیه کمک میکند.
خبرنگار کرد امروز: بهعنوان آخرین سؤال، آینده بازار کار جوانان را در ۵ سال آینده چگونه میبینید؟ خوشبین هستید یا خیر؟
امین مفاخری: پاسخ من خوشبینانه اما مشروط است، خوشبینانه به این دلیل که نیروی جوان امروز، آشنا با فناوری و جسورتر از نسلهای قبل است، جهان دیجیتال فرصتهای بینالمللی و دورکاری را برای آنها بازکرده که قبلاً وجود نداشت، نگاه دولت و مجلس به لزوم اصلاح قوانین کار و حمایت از تولید داخلی جدیتر شده است.
اما این خوشبینی مشروط است به چند شرط اساسی:
شرط اول: در ثبات اقتصادی، بدون ثبات در قیمتها، نرخ ارز و قوانین، هیچ برنامهریزی بلندمدتی ممکن نیست.
شرط دوم: گفتگوی مؤثر با بخش خصوصی واقعی، دولت باید به طور مستمر با تشکلهای اصناف، کارآفرینان و سرمایهگذاران گفتگو کند و دردهای آنها را مستقیماً بشنود.
شرط سوم: سرمایهگذاری جدی روی فناوریهای نو، اقتصاد آینده در حوزههای دیجیتال، بیوتکنولوژی، انرژیهای پاک شکل میگیرد.
اگر شروط فوق فراهم شود، میشود به آینده اشتغال جوانان امیدوار بود، در غیر این صورت، با خروج نیروی متخصص و سرخوردگی اجتماعی بیشتری مواجه خواهیم شد.
حل معضل اشتغال جوانان، نیازمند عزمی ملی، هماهنگی بین نهادهای مختلف، اصلاح نظام آموزشی، انعطاف در قوانین کار، فرهنگسازی در خانوادهها و مهمتر از همه، ایجاد ثبات و فضای کسبوکار سالم است، امید میرود این میزگرد گامی هرچند کوچک در جهت روشنشدن ابعاد مختلف این مسئله حیاتی باشد.
انتهای پیام/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!
