به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردتودی»، کردستان را نمی‌توان تنها با شاخص‌های اقتصادی، میزان برخورداری از زیرساخت‌ها یا فاصله آن با میانگین‌های کشوری توصیف کرد؛ این استان، سرزمینی با ظرفیت‌های انسانی، علمی، فرهنگی و اجتماعی گسترده است که بخش مهمی از آینده آن به چگونگی بهره‌گیری از سرمایه انسانی وابسته است.

در این میان نخبگان جایگاهی متفاوت دارند؛ چراکه آنان صرفاً دریافت‌کنندگان فرصت نیستند، بلکه می‌توانند خود به آفرینندگان فرصت، راه‌حل و مسیرهای تازه برای توسعه تبدیل شوند.

نامگذاری روز ملی نخبگان، فرصتی برای توجه دوباره به همین سرمایه انسانی است؛ سرمایه‌ای که اگر در مسیر درست قرار گیرد، می‌تواند بخشی از مسائل مزمن استان را از سطح مطالبه و آسیب، به سطح ایده، برنامه و راه‌حل منتقل کند.

 کردستان برای توسعه پایدار به نخبگانی نیاز دارد که دانش را از فضای دانشگاه و پژوهشگاه به متن زندگی مردم و عرصه تولید و مدیریت وارد کنند.

اقتصاد؛ از ظرفیت‌های خام تا ارزش‌آفرینی

یکی از مهم‌ترین عرصه‌های نقش‌آفرینی نخبگان کردستان، اقتصاد است، استان از ظرفیت‌هایی همچون کشاورزی، گردشگری، صنایع‌دستی، تجارت مرزی، منابع طبیعی و نیروی انسانی جوان برخوردار است؛ اما تبدیل این ظرفیت‌ها به ثروت پایدار، نیازمند دانش، فناوری، مدیریت و نگاه نوآورانه است.

نخبگان اقتصادی و دانشگاهی می‌توانند در این مسیر نقش حلقه اتصال میان ظرفیت‌های موجود و بازارهای جدید را ایفا کنند، توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، هوشمندسازی کشاورزی، فرآوری محصولات، توسعه گردشگری تخصصی، بازاریابی نوین صنایع‌دستی و ایجاد زنجیره‌های ارزش، از جمله حوزه‌هایی است که می‌تواند با اتکا به ایده و تخصص نیروهای نخبه دنبال شود.

در این نگاه، نخبه فقط فردی با مدرک دانشگاهی یا رتبه علمی بالا نیست؛ بلکه هر فرد صاحب ایده، تخصص و توان حل مسئله که بتواند بخشی از نیازهای واقعی جامعه را پاسخ دهد، بخشی از منظومه نخبگانی استان به شمار می‌رود.

علم؛ دانشگاهی که باید مسئله‌محور باشد

دانشگاه‌های کردستان، مراکز پژوهشی و مجموعه‌های علمی استان، ظرفیت مهمی برای تولید دانش و تربیت نیروی متخصص دارند. با این حال، یکی از مطالبات جدی در مسیر توسعه، تقویت پیوند میان دانشگاه، صنعت، مدیریت اجرایی و جامعه است.

نخبگان علمی می‌توانند این فاصله را کاهش دهند. پژوهشی که به حل یک مشکل کشاورزی، مدیریت منابع آب، توسعه شهری، محیط زیست، انرژی، حمل‌ونقل یا اقتصاد مرزی منجر شود، از مرزهای مقاله عبور کرده و به خدمت عمومی تبدیل می‌شود.

از این منظر، حمایت از نخبگان نباید صرفاً به برگزاری مراسم و تقدیرهای مناسبتی محدود شود، حمایت واقعی، ایجاد امکان پژوهش، دسترسی به امکانات، تسهیل فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان، فراهم‌کردن بازار برای محصولات فناورانه و مهم‌تر از همه، اعتماد به ایده‌های نو است.

فرهنگ؛ نخبگانی که هویت را به فرصت تبدیل می‌کنند

کردستان از نظر فرهنگی و هنری نیز دارای سرمایه‌ای قابل توجه است. ادبیات، موسیقی، هنرهای بومی، صنایع‌دستی، میراث تاریخی و تنوع فرهنگی استان، بخشی از هویت آن را شکل داده‌اند.

در این حوزه نیز نخبگان فرهنگی می‌توانند نقش مهمی در پیوند میان هویت و توسعه ایفا کنند، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی استان با زبان و ابزارهای جدید، تولید محتوای حرفه‌ای، گسترش اقتصاد فرهنگ و هنر و معرفی چهره واقعی کردستان به جامعه ایران و مخاطبان خارج از کشور، می‌تواند فرهنگ را از یک حوزه صرفاً مصرفی به یکی از پایه‌های اقتصاد و توسعه تبدیل کند.

حفظ هویت فرهنگی، در کنار نوآوری، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه‌ای باشد که با ویژگی‌های بومی استان سازگار است و مشارکت اجتماعی بیشتری ایجاد می‌کند.

جامعه؛ سرمایه‌ای برای حل مسائل اجتماعی

نقش نخبگان کردستان به حوزه‌های علم و اقتصاد محدود نمی‌شود. مسائل اجتماعی نیز نیازمند نگاه تخصصی، گفت‌وگوی مستمر و ارائه راهکارهای مبتنی بر پژوهش است.

نخبگان اجتماعی می‌توانند در زمینه‌هایی مانند تقویت مشارکت اجتماعی، افزایش امید به آینده، توانمندسازی جوانان، کاهش آسیب‌های اجتماعی، توسعه فعالیت‌های داوطلبانه و تقویت سرمایه اجتماعی اثرگذار باشند.

جامعه‌ای که میان دانشگاه، نخبگان، مردم و مدیران آن ارتباط مؤثر برقرار باشد، ظرفیت بیشتری برای عبور از بحران‌ها و استفاده از فرصت‌ها خواهد داشت.

مسئله اصلی؛ ماندن نخبه یا بازگشت سرمایه انسانی

یکی از موضوعات مهم برای کردستان، ایجاد شرایطی است که نیروهای متخصص و نخبه، آینده خود را در استان جست‌وجو کنند. مهاجرت نیروهای توانمند، صرفاً خروج یک فرد نیست؛ بلکه خروج بخشی از سرمایه انسانی، تجربه و ایده‌هایی است که می‌توانست در توسعه منطقه نقش‌آفرین باشد.

بنابراین، سیاست‌گذاری برای نخبگان باید از مرحله شناسایی فراتر برود و به مرحله توانمندسازی، اشتغال تخصصی، حمایت از ایده‌ها و مشارکت واقعی در تصمیم‌سازی برسد. نخبه زمانی می‌تواند برای جامعه خود اثرگذار باشد که احساس کند دانش و توانایی او دیده می‌شود و امکان تبدیل ایده به عمل وجود دارد.

روز ملی نخبگان، در نهایت فرصتی برای یادآوری یک واقعیت مهم است: توسعه کردستان فقط با پروژه‌های عمرانی و اعتبارات محقق نمی‌شود؛ توسعه پیش از هر چیز به انسان‌های توانمند، ایده‌های خلاق و تصمیم‌هایی نیاز دارد که سرمایه انسانی را جدی بگیرند.

کردستان اگر بخواهد از ظرفیت‌های اقتصادی، علمی، فرهنگی و اجتماعی خود بهره بیشتری ببرد، باید نخبگان را نه به عنوان مخاطبان برنامه‌های توسعه، بلکه به عنوان شریکان اصلی توسعه ببیند.

 آینده استان در گرو پیوند میان دانش، تجربه، خلاقیت و میدان عمل است؛ پیوندی که می‌تواند سرمایه انسانی کردستان را از یک ظرفیت بالقوه به نیرویی بالفعل برای ساختن آینده تبدیل کند.

نویسنده: طاهره جلوخانی فعال رسانه‌ای