به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی کرد امروز، قبرستان، آخرین منزلگاه انسان و مکانی برای ادای احترام به درگذشتگان است، جایی که بازماندگان برای زنده نگه‌داشتن یاد عزیزانشان به آنجا مراجعه می‌کنند و انتظار دارند در فضایی آرام، پاکیزه و در شأن حرمت اموات حضور یابند.

آرامستانی که از آرامش فاصله گرفته است!

ظاهراً این تعریف در بخشی از قبرستان قدیمی شهر دهگلان رنگ‌باخته و جای خود را به صحنه‌هایی داده است که نه‌تنها برای خانواده‌های متوفیان ناخوشایند است، بلکه سیمای عمومی شهر را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است.

انباشت علف‌های هرز، بی‌نظمی محیطی، شکسته‌شدن سنگ‌های مزار و حضور افرادی که این محدوده را به پناهگاهی برای استقرار شبانه تبدیل کرده‌اند، از جمله مشکلاتی است که شهروندان نسبت به آن گلایه دارند، سؤال اصلی اینجاست که چگونه یک فضای عمومی با چنین اهمیتی می‌تواند تا این اندازه از نظارت، نگهداری و رسیدگی متولیان فاصله بگیرد؟

یکی از نگرانی‌های جدی شهروندان، تخریب سنگ مزارها و استفاده از قطعات شکسته آنها برای ساخت سرپناه‌های موقت است.

یدالله شعبانی، از ساکنان مجاور قبرستان قدیمی دهگلان، با اشاره به وضعیت نامناسب این مکان می‌گوید: در طول روز از سروصدای برخی افراد حاضر در قبرستان آرامش نداریم و شب‌ها نیز تعدادی از افراد بی‌خانمان و معتاد که سرپناهی برای سکونت ندارند، به این محدوده پناه می‌آورند.

وی با بیان اینکه برخی از این افراد برای فرار از سرمای شبانه اقدام به روشن‌کردن آتش می‌کنند، می‌افزاید: گاهی یک‌لحظه بی‌احتیاطی کافی است تا آتش به بخش‌های دیگر سرایت کند و حادثه‌ای ناگوار رقم بخورد.

شعبانی همچنین از شکستن سنگ‌های مزار برای ساخت سرپناه‌های کوچک خبر می‌دهد، موضوعی که علاوه بر آسیب‌رساندن به حرمت قبور، چهره قبرستان را نیز به‌شدت نامناسب کرده است.

این اظهارات، تصویری از مشکلی چندوجهی ارائه می‌دهد، مشکلی که هم آرامش ساکنان اطراف را تحت‌تأثیر قرار داده و هم نگرانی‌هایی درباره امنیت محیط و حفاظت از اموال عمومی و سنگ مزارها ایجاد کرده است.

شهرداری دهگلان، مسئولیتی که نباید فراموش شود!

در این میان، نمی‌توان از مسئولیت دستگاه متولی نگهداری و ساماندهی آرامستان‌ها چشم‌پوشی کرد، شهرداری به‌عنوان متولی خدمات شهری و باتوجه‌به مسئولیت خود در زمینه مدیریت و نگهداری این محدوده، باید پاسخگوی وضعیت موجود باشد.

پاک‌سازی علف‌های هرز، جمع‌آوری زباله‌ها، ساماندهی محیط، بررسی وضعیت سنگ مزارهای آسیب‌دیده و جلوگیری از تبدیل‌شدن این محدوده به محل استقرار غیرمجاز، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در دستور کار مدیریت شهری قرار گیرد.

البته انتظار نمی‌رود شهرداری به‌صورت شبانه‌روزی در قبرستان مستقر باشد یا نیروی انسانی دائمی در آنجا اختصاص دهد، اما آیا واقعاً بازدیدهای دوره‌ای، نظافت منظم و نظارت حداقلی نیز کار دشواری است؟

شهروندان معتقدند حتی اگر شهرداری هر چند ماه یک‌بار بازدیدی جدی از این محدوده داشته باشد و با همکاری سایر دستگاه‌های مسئول برای رفع مشکلات اقدام کند، بخش قابل‌توجهی از وضعیت فعلی قابل‌اصلاح خواهد بود.

پرسش دیگر این است که چرا باید تا زمان انتشار تصاویر و گزارش‌های رسانه‌ای، وضعیت چنین فضاهایی موردتوجه قرار نگیرد؟ آیا مدیریت شهری نباید پیش از تبدیل‌شدن مشکلات به یک مطالبه عمومی، برای رفع آنها اقدام کند؟

مسئله فقط معتادان نیست، پای آسیب اجتماعی در میان است!

در کنار انتقاد از وضعیت قبرستان، باید به یک واقعیت مهم نیز توجه کرد، حضور افراد معتاد و بی‌خانمان در چنین مکان‌هایی صرفاً با برخوردهای مقطعی یا دورکردن آنها از محدوده برطرف نمی‌شود.

بسیاری از این افراد با مشکلاتی نظیر اعتیاد، فقر، نداشتن سرپناه و محرومیت‌های اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بنابراین، برخورد با این پدیده نیازمند همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌ها از جمله شهرداری، شورای اسلامی شهر، بهزیستی، دستگاه‌های انتظامی و نهادهای متولی مقابله با اعتیاد و ساماندهی افراد بی‌سرپناه است.

اگر قرار باشد افراد بی‌خانمان صرفاً از یک نقطه‌به‌نقطه دیگری منتقل شوند، بدون آنکه برای وضعیت معیشتی، درمانی و سرپناه آنان چاره‌اندیشی شود، مشکل همچنان پابرجا خواهد ماند.

ازاین‌رو، انتظار می‌رود مسئولان به‌جای برخوردهای صرفاً ظاهری، برای شناسایی افراد آسیب‌دیده، فراهم‌کردن زمینه حمایت اجتماعی و جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی برنامه‌ریزی کنند.

این وضعیت در شأن دهگلان است؟ 

موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که بدانیم شهرستان دهگلان میزبان پیکر مطهر ۱۰۷ شهید والامقام است و دست‌کم ۱۰ شهید نیز در محدوده قبرستان مورد بحث آرام گرفته‌اند، آیا شایسته است در شهری که نام و یاد شهدا بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی آن محسوب می‌شود، فضای پیرامون آرامگاه‌ها با چنین بی‌نظمی، تخریب و وضعیت نامناسبی مواجه باشد؟

حفظ حرمت قبور، تنها به برگزاری مراسم و مناسبت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه رسیدگی مستمر به محیط آرامستان‌ها، نگهداری از سنگ مزارها و فراهم‌کردن فضایی مناسب برای حضور خانواده‌ها نیز بخشی از احترام به درگذشتگان است.

ازسوی‌دیگر، قبرستان قدیمی در محدوده شهری قرار دارد و وضعیت آن به‌نوعی بخشی از تصویر عمومی دهگلان محسوب می‌شود، شهری که می‌خواهد میزبان مسافران و گردشگران باشد، نباید از ساماندهی فضاهای عمومی و نقاطی که مستقیماً در معرض دید شهروندان و مسافران قرار دارند، غافل بماند.

شورای شهر و شهرداری، چه زمانی برای ساماندهی اقدام می‌کنند؟

اکنون مطالبه شهروندان روشن است، قبرستان قدیمی دهگلان به رسیدگی فوری نیاز دارد، انتظار می‌رود شهرداری با بازدید میدانی، پاک‌سازی کامل محیط، جمع‌آوری علف‌های هرز، بررسی سنگ مزارهای تخریب‌شده و ایجاد سازوکار نظارتی مناسب، برای ساماندهی این محدوده اقدام کند.

همچنین شورای اسلامی شهر باید از طریق نظارت بر عملکرد مدیریت شهری، این موضوع را در دستور کار قرار دهد و از شهرداری درباره برنامه زمان‌بندی و اقدامات عملی برای رفع مشکلات مطالبه پاسخ کند.

در کنار این اقدامات، همکاری دستگاه‌های اجتماعی و انتظامی برای ساماندهی افراد آسیب‌دیده نیز ضروری است تا ضمن حفظ امنیت و حرمت آرامستان، از تکرار این وضعیت جلوگیری شود.

قبرستان را از فراموشی نجات دهید!

قبرستان قدیمی دهگلان نه به نگهبانی شبانه‌روزی نیاز دارد و نه به وعده‌های تکراری، آنچه شهروندان مطالبه می‌کنند، رسیدگی مستمر، نظارت مسئولانه و اقدامی عملی است.

شهرداری و شورای اسلامی شهر دهگلان باید پاسخ دهند که چه برنامه‌ای برای ساماندهی این محدوده دارند، زیرا حرمت اموات، آرامش مردم و شأن شهری دهگلان نباید قربانی بی‌توجهی و پاس‌کاری مسئولیت‌ها شود، این گزارش، صدای مطالبه مردمی است که انتظار دارند آرامگاه رفتگانشان، دوباره به مکانی در شأن حرمت انسان و هویت شهر تبدیل شود.